اختلال عملکرد دیاستولیک چیست؟ علائم، علل، تشخیص و درمان

آخرین به‌روزرسانی در 2026-03-27 توسط دکتر لیلا نجم افشار متخصص قلب و عروق – نظام پزشکی 105716

اختلال عملکرد دیاستولیک چیست؟ این سوالی است که بسیاری از افراد به دنبال پاسخ آن هستند، زیرا این مشکل یکی از اختلالات شایع قلبی محسوب می‌شود. اختلال عملکرد دیاستولیک به وضعیتی گفته می‌شود که قلب در مرحله دیاستول، یعنی زمانی که باید منبسط شده و پر از خون شود، عملکرد مناسبی ندارد. این اختلال عمدتاً بطن چپ قلب را تحت تأثیر قرار می‌دهد و می‌تواند موجب بروز علائمی مانند تنگی نفس، خستگی و تورم شود.

در این مقاله، به طور کامل بررسی می‌کنیم که اختلال عملکرد دیاستولیک چیست؟، چه علائمی دارد، چه عواملی باعث بروز آن می‌شوند و چگونه می‌توان آن را تشخیص و درمان کرد.

اختلال عملکرد دیاستولیک چیست

اختلال عملکرد دیاستولیک زمانی رخ می‌دهد که عضله قلب، به خصوص بطن چپ، نتواند به خوبی در فاز دیاستول شل شود و پر شود. این وضعیت باعث کاهش حجم خون ورودی به قلب می‌شود و در نتیجه قلب نمی‌تواند خون کافی را به بدن برساند. علائم شایع شامل تنگی نفس و خستگی است که در افراد مسن و بیماران قلبی بیشتر دیده می‌شود.

تشخیص و درمان زودهنگام این اختلال برای جلوگیری از عوارض جدی ضروری است. این اختلال به ویژه در افرادی که عضله قلبشان ضخیم یا سفت شده است، رایج است و معمولاً با افزایش سن و بیماری‌های مزمن قلبی همراه است.

اختلال عملکرد سیستولیک چیست

در این نوع اختلال، مشکل اصلی در مرحله سیستول (مرحله انقباض قلب) است. در این مرحله، قلب به درستی قادر به پمپاژ خون نیست، زیرا عضله قلب ضعیف شده و نمی‌تواند به طور کامل خون را از بطن‌ها خارج کند. این نوع نارسایی اغلب به دلیل آسیب به عضله قلب (مثلاً بعد از سکته قلبی) یا بیماری‌های قلبی مزمن رخ می‌دهد.

در نتیجه، قلب نمی‌تواند حجم کافی خون را به بدن برساند، و فرد ممکن است علائمی مانند خستگی، تنگی نفس و ورم پاها را تجربه کند.در نارسایی سیستولیک، مشکل در پمپاژ خون است.

انواع اختلال عملکرد دیاستولیک قلب

انواع اختلال عملکرد دیاستولیک بر اساس شدت کاهش انبساط بطن چپ و فشار پر شدن آن طبقه‌بندی می‌شوند و شامل مراحل خفیف تا شدید هستند. که در زیر بررسی می کنیم.

1. اختلال عملکرد دیاستولیک درجه یک ( گرید ۱ یا G1)

در اختلال عملکرد دیاستولیک درجه یک، که به آن گرید ۱ یا G1 گفته می‌شود. دیواره بطن چپ کمی سفت می‌شود و شل شدن آن پس از انقباض کندتر از حالت طبیعی انجام می‌گیرد. در نتیجه، دهلیز چپ برای جبران، با قدرت بیشتری خون را به بطن می‌فرستد. در این مرحله فشار پرشدن بطن هنوز طبیعی است و معمولاً بیمار علامتی ندارد. به‌ طور خلاصه، عملکرد پمپاژ قلب طبیعی است اما انعطاف‌پذیری بطن چپ کاهش یافته و این می‌تواند آغاز نارسایی دیاستولیک باشد. اختلال عملکرد دیاستولیک در مراحل اولیه اغلب بدون علامت است .

2. اختلال عملکرد دیاستولیک بطن چپ

بطن چپ قلب نقش کلیدی در پمپاژ خون غنی از اکسیژن به سراسر بدن دارد. اگر دیواره‌های بطن چپ به دلایلی مانند فشار خون بالا، بیماری‌های عروقی یا پیری ضخیم و سفت شوند، بطن چپ نمی‌تواند در فاز دیاستول به طور کامل پر شود. این وضعیت که به اختلال عملکرد دیاستولیک بطن چپ معروف است، منجر به کاهش حجم خون پمپاژ شده و فشار داخل قلب افزایش می‌یابد.

افزایش فشار در بطن چپ می‌تواند به عقب برگرداندن خون به ریه‌ها منجر شود و باعث تجمع مایعات در بافت‌های ریه و تورم بدن گردد. این شرایط منجر به علائمی مانند تنگی نفس و خستگی مفرط می‌شود و در موارد پیشرفته به نارسایی قلبی دیستولیک تبدیل می‌شود.

تشخیص به موقع این مرحله از طریق اکوکاردیوگرافی بسیار مهم است. شناسایی زودهنگام باعث می‌شود بتوان با روش‌هایی مانند اصلاح سبک زندگی، کنترل فشار خون و درمان‌های دارویی، از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد و از بروز عوارض جدی مثل نارسایی قلبی جلوگیری نمود.

اختلال عملکرد دیاستولیک درجه۱

این وضعیت به معنی کاهش جزئی در توانایی قلب برای پر شدن با خون در زمان استراحت (دیاستول) است.در درجه ۱، قلب هنوز به‌طور طبیعی خون را پمپ می‌کند اما روند پر شدن آن کمی کندتر است.

این حالت معمولاً در افراد میانسال یا مبتلا به فشار خون بالا دیده می‌شود.اغلب بدون علامت است و بسیاری از افراد حتی متوجه آن نمی‌شوند.درمان بیشتر شامل کنترل فشار خون، کاهش وزن و ورزش منظم می‌شود.مصرف غذای کم‌ نمک و ترک سیگار بسیار کمک‌کننده است.

سیستولیک و دیاستولیک چیست؟

عملکرد قلب را می‌توان به دو فاز اساسی تقسیم کرد: سیستول (انقباض) و دیاستول (انبساط). در فاز سیستول، عضله قلب منقبض می‌شود و خون را به سراسر بدن پمپاژ می‌کند. سپس در فاز دیاستول، عضله قلب شل می‌شود تا بطن‌ها بتوانند پر از خون شوند و برای ضربان بعدی آماده باشند.

سیستولیک: مرحله انقباض قلب که در آن، بطن‌ها خون را به شریان‌ها پمپاژ می‌کنند. در این مرحله، فشار خون بالا می‌رود و اختلال در آن باعث کاهش توان پمپاژ خون توسط قلب می‌شود.

دیاستولیک: مرحله استراحت قلب که در آن، بطن‌ها از خون پر می‌شوند. در این مرحله، فشار خون پایین است و اختلال در آن باعث مشکل در پر شدن قلب از خون می‌شود.

تفاوت اختلال عملکرد دیاستولیک و سیستولیک قلب

در جدول زیر تفاوت‌های اصلی اختلال عملکرد دیاستولیک و سیستولیک آورده شده است:

ویژگی	اختلال عملکرد دیاستولیک	اختلال عملکرد سیستولیک
مرحله اختلال	دیاستول (استراحت قلب)	سیستول (انقباض قلب)
علت اصلی	ضخیم یا سفت شدن دیواره‌های قلب (مثل فشار خون بالا)	ضعف یا آسیب به عضله قلب (مثل کاردیومیوپاتی یا سکته قلبی)
عملکرد قلب	قلب نمی‌تواند به طور کامل خون را در هنگام استراحت پر کند	قلب نمی‌تواند خون را به طور مؤثر پمپاژ کند
پمپاژ خون	پمپاژ خون ممکن است طبیعی باشد، اما قلب به درستی پر نمی‌شود	کاهش حجم پمپاژ شده خون
علائم شایع	تنگی نفس، خستگی، تورم پاها	خستگی، تنگی نفس، تورم پاها
عوامل خطر	فشار خون بالا، دیابت، چاقی	سکته قلبی، کاردیومیوپاتی، بیماری‌های قلبی عروقی
درمان‌ها	داروهای کاهش‌دهنده فشار خون، دیورتیک‌ها	داروهای تقویت‌کننده عملکرد قلب (مثل ACE inhibitors یا بتابلاکرها)

در هر دو نوع اختلال، قلب قادر به تأمین خون کافی برای بدن نیست، اما علت و نحوه بروز اختلال‌ها در مرحله سیستول یا دیاستول تفاوت دارد.

علت اختلال عملکرد دیاستولیک

شایع‌ ترین علت اختلال عملکرد دیاستولیک فشار خون بالا است. فشار خون بالا باعث می‌شود عضله قلب مجبور به کار بیشتر شود و به مرور ضخیم و سخت شود. سایر علل مهم عبارتند از:

• بیماری عروق کرونر: کاهش خون‌رسانی به عضله قلب و آسیب آن
• دیابت: آسیب به رگ‌های خونی و اختلال در عملکرد قلب
• پیری: کاهش طبیعی انعطاف‌پذیری عضله قلب با افزایش سن
• چاقی و سبک زندگی کم‌تحرک: افزایش بار کاری قلب
• بیماری‌های مزمن کلیوی: تأثیر منفی بر عملکرد قلب
• آپنه خواب: اختلالات تنفسی که فشار روی قلب را افزایش می‌دهد.

کنترل و درمان این عوامل خطر از اهمیت زیادی برخوردار است و می‌تواند به پیشگیری یا کاهش شدت اختلال عملکرد دیاستولیک کمک کند.

علائم اختلال عملکرد دیاستولیک

علائم اختلال عملکرد دیاستولیک معمولاً به صورت تدریجی ظاهر می‌شوند و ممکن است در ابتدا خفیف باشند. این علائم عبارتند از:

• تنگی نفس: ابتدا هنگام فعالیت و در مراحل پیشرفته در حالت استراحت نیز دیده می‌شود.
• خستگی و کاهش توانایی: احساس ضعف عمومی و کاهش توانایی انجام فعالیت‌های روزمره.
• تورم در پاها و مچ پا: به دلیل احتباس مایعات در بدن.
• افزایش وزن ناگهانی: ناشی از تجمع مایعات.
• ضربان قلب نامنظم یا تند: که ممکن است همراه با اضطراب باشد.
• احساس فشار یا ناراحتی در قفسه سینه: مخصوصاً هنگام فعالیت یا استرس.

اگر این علائم را تجربه کردید، مراجعه سریع به پزشک و انجام بررسی‌های لازم ضروری است.

روش تشخیص اختلال عملکرد دیاستولیک

تشخیص اختلال عملکرد دیاستولیک معمولاً با ترکیبی از شرح حال، معاینه بالینی و آزمایشات تصویربرداری صورت می‌گیرد. پزشک ابتدا با پرسش درباره علائم و سابقه بیماری‌ها، معاینه فیزیکی انجام می‌دهد. سپس برای ارزیابی عملکرد قلب، از اکوکاردیوگرافی استفاده می‌شود.

اکوکاردیوگرافی به کمک امواج صوتی، تصاویر دقیقی از ساختار و عملکرد قلب ارائه می‌دهد و به ویژه می‌تواند میزان انبساط و پر شدن بطن‌ها را بررسی کند. علاوه بر آن، آزمایش‌های خون برای شناسایی نشانگرهای نارسایی قلب، MRI قلب، و سونوگرافی داپلر نیز به تشخیص دقیق‌تر کمک می‌کنند. تشخیص زودهنگام نقش کلیدی در پیشگیری از پیشرفت بیماری و کاهش عوارض آن دارد.

بیشتر بدانید: طول عمر بیماران نارسایی قلبی

اکوکاردیوگرافی داپلر چیست؟

اکوکاردیوگرافی داپلر یکی از روش‌های دقیق تشخیص نارسایی عملکرد دیاستولیک است که علاوه بر نمایش ساختار داخلی قلب، جریان خون را به‌صورت زنده و رنگی نشان می‌دهد. این روش ترکیبی از اکو دو‌بعدی و فناوری داپلر است و می‌تواند سرعت و جهت حرکت خون در قلب و عروق بزرگ را اندازه‌گیری کند.

مراکز معتبر اکوکاردیوگرافی داپلر در تهران

در جدول زیر فهرست مراکز معتبر اکوکاردیوگرافی داپلر در تهران همراه با ویژگی‌های تخصصی و موقعیت مکانی هر مرکز آورده شده است.

نام مرکز	ویژگی‌های تخصصی	موقعیت مکانی
مرکز تصویربرداری قلب و عروق ویستان	مجهز به داپلر سه‌بعدی (3D Doppler و Tissue Doppler)، اکو رنگی و گزارش فوری، دارای قرارداد با بیمه‌های تکمیلی	مرزداران – نبش خیابان بهار، / شعبه‌های سعادت‌آباد، صادقیه، ستارخان و کرج تلفن: 02191090158
مرکز قلب و عروق شهید رجایی	دارای تجهیزات پیشرفته داپلر سه‌بعدی و بالاترین استاندارد آکادمیک کشور	بزرگراه چمران، بعد از پل گیشا، خیابان شهید ارومیه
کلینیک فوق‌تخصصی قلب نوبل	ارائه اکو داپلر رنگی تخصصی با تفسیر فوری توسط فوق تخصص قلب	خیابان مطهری، بین مفتح و مدرس
مرکز تخصصی قلب دکتر هاشمی	دارای فناوری Tissue Doppler Imaging برای بررسی دقیق عملکرد دیاستولیک	بلوار کاوه، نبش خیابان گل‌ها
کلینیک پارس قلب و عروق	ارائه اکو داپلر سطح ۲، Echo استرس و تصویربرداری ترکیبی	میدان ونک، خیابان گاندی جنوبی، پلاک ۲۴
کلینیک قلب فرمانیه	مجهز به اکو داپلر رنگی، 3D Echo و تست استرس ورزشی	فرمانیه، خیابان دیباجی شمالی، پلاک ۳۱

قیمت عکس رنگی قلب در سال 1404

درمان اختلال عملکرد دیاستولیک

درمان اختلال عملکرد دیاستولیک معمولاً ترکیبی از اصلاح سبک زندگی و دارودرمانی است و هدف اصلی آن کاهش علائم، جلوگیری از پیشرفت بیماری و بهبود کیفیت زندگی بیماران است.

1. اصلاح سبک زندگی

• رژیم غذایی سالم: کاهش مصرف نمک و چربی‌های اشباع شده می‌تواند به کنترل فشار خون کمک کند. افزایش مصرف میوه‌ها، سبزیجات و مواد غذایی سرشار از فیبر به سلامت قلب و عروق کمک می‌کند.
• فعالیت بدنی منظم: ورزش‌های هوازی سبک تا متوسط مانند پیاده‌روی، دوچرخه‌سواری یا شنا با تأیید پزشک، باعث تقویت عضله قلب و بهبود گردش خون می‌شوند.
• کنترل وزن: حفظ وزن مناسب و کاهش وزن در صورت اضافه‌وزن یا چاقی فشار روی قلب را کاهش می‌دهد.
• ترک سیگار و الکل: این کارها به کاهش آسیب‌های قلبی و عروقی کمک کرده و ریسک پیشرفت بیماری را کاهش می‌دهد.
• مدیریت استرس: استفاده از روش‌های آرام‌سازی مانند مدیتیشن، یوگا و تنفس عمیق می‌تواند استرس را کاهش دهد و فشار خون را کنترل کند.

2. دارودرمانی

• مهارکننده‌های ACE: این داروها فشار خون را کاهش داده و به بهبود عملکرد قلب کمک می‌کنند.
• ادرارآورها (دیورتیک‌ها): با کاهش احتباس مایعات و تورم در بدن، به کاهش علائم مانند تنگی نفس و ورم کمک می‌کنند.
• بتابلوکرها: این داروها باعث کاهش ضربان قلب و فشار کاری قلب می‌شوند و عملکرد قلب را بهبود می‌بخشند.
• آنتاگونیست‌های گیرنده آلدسترون: این داروها به کاهش ضخامت عضله قلب و جلوگیری از پیشرفت اختلال کمک می‌کنند.

3. درمان‌های تخصصی‌تر

در موارد پیشرفته‌تر و شدیدتر، ممکن است نیاز به درمان‌های تخصصی‌تری باشد؛ مانند:

• همزمان‌سازی ضربان قلب (CRT): دستگاهی که به هماهنگ کردن عملکرد بطن‌ها کمک می‌کند.
• درمان‌های جراحی: در موارد بسیار نادر و حاد، جراحی‌های خاص یا حتی پیوند قلب ممکن است ضروری باشد.

مراقبت مداوم و پیگیری منظم توسط پزشک متخصص قلب نقش بسیار مهمی در موفقیت درمان و پیشگیری از عوارض جدی این بیماری دارد.

تپش قلب ناگهانی چیست

تاثیر ورزش بر اختلال خفیف دیاستولیک

ورزش منظم و کنترل‌شده تأثیر مثبت و اثبات‌شده‌ای بر اختلال خفیف دیاستولیک دارد. تأثیرات مفید ورزش:

1. بهبود شل شدن بطن چپ: ورزش هوازی منظم (مثل پیاده‌روی، شنا، دوچرخه‌سواری سبک) باعث افزایش انعطاف‌پذیری عضله قلب و بهبود فرآیند شل شدن بطن در دیاستول می‌شود.
2. کاهش سفتی عروقی: فعالیت بدنی به بهبود عملکرد عروق و کاهش فشار خون کمک می‌کند، که این امر بار کاری قلب را کم می‌کند.
3. افزایش ظرفیت قلبی-تنفسی: ورزش منظم باعث بهبود اکسیژن‌رسانی و تحمل فعالیت می‌شود.
4. کنترل عوامل خطر: ورزش منظم به کنترل دیابت، چربی خون و اضافه‌وزن کمک می‌کند که همگی در بهبود عملکرد دیاستولیک نقش دارند.

نکات مهم

• ورزش باید تدریجی و منظم باشد، نه شدید و ناگهانی.
• بهتر است با تایید پزشک متخصص قلب برنامه ورزشی آغاز شود، مخصوصاً اگر فرد بیماری زمینه‌ای دارد.
• تمرکز بر ورزش‌های هوازی سبک تا متوسط (۳۰ دقیقه در روز، ۵ روز در هفته) توصیه می‌شود.

پس در اختلال خفیف دیاستولیک، ورزش منظم می‌تواند روند پیشرفت بیماری را کند می کند. عملکرد قلب را بهبود دهد و کیفیت زندگی را بالا ببرد.

چه افرادی بیشتر در معرض اختلال عملکرد دیاستولیک هستند

افرادی که بیشتر در معرض اختلال عملکرد دیاستولیک قرار دارند عبارت‌اند از:

• افراد مسن، به‌ ویژه بالای ۷۰ سال
• کسانی که فعالیت بدنی کمی دارند یا کم‌تحرک هستند
• افرادی که سیگار می‌کشند یا از تنباکو استفاده می‌کنند
• افراد دارای اضافه‌وزن و شاخص توده بدنی بالای ۳۰
• بیماران مبتلا به دیابت، فشار خون بالا یا وقفه تنفسی در خواب

معرفی بهترین مرکز تخصصی قلب

اگر به دنبال بهترین مرکز تخصصی برای تشخیص و درمان اختلال عملکرد دیاستولیک هستید، کلینیک ویستان یکی از مراکز پیشرو در این حوزه است. این کلینیک با بهره‌گیری از جدیدترین تجهیزات تشخیصی و تیم متخصص قلب و عروق، خدمات جامع و تخصصی برای بیماران قلبی ارائه می‌دهد.

از مزایای کلینیک ویستان می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• انجام اکوکاردیوگرافی پیشرفته و MRI قلب
• تیم تخصصی و فوق تخصصی قلب و عروق
• ارائه برنامه‌های درمانی اختصاصی و پیگیری مداوم
• آموزش‌های لازم برای اصلاح سبک زندگی بیماران
• محیطی آرام و مجهز با خدمات پشتیبانی کامل

برای مشاوره و رزرو نوبت در کلینیک ویستان می‌توانید از طریق وب سایت یا تماس تلفنی اقدام نمایید و سلامت قلب خود را تضمین کنید.

تهران: اشرفی اصفهانی ، بر بلوار مرزداران ، بین اتوبان اشرفی اصفهانی و یادگار امام، ، طبقه همکف، تلفن: 02191090158

سعادت آباد، خیابان سرو تلفن: 02191092878

ستارخان، نبش تهران ویلا و حبیب الله تلفن: 02191092872

صادقیه، اتوبان اشرفی اصفهانی – فلکه دوم صادقیه تلفن: 02191092872

جردن، خیابان تندیس تلفن: 02191092338

شهر ری، خیابان غیوری تلفن: 02191092878

جمع‌ بندی

اختلال عملکرد دیاستولیک چیست؟ پاسخ ساده این است که این بیماری ناتوانی قلب در انبساط و پر شدن مناسب از خون است که منجر به کاهش عملکرد قلب و بروز علائمی مانند تنگی نفس، خستگی و تورم می‌شود. این بیماری به ویژه در افراد مسن و کسانی که فشار خون بالا، دیابت یا بیماری‌های قلبی دیگر دارند شایع است.

تشخیص زودهنگام این اختلال از طریق آزمایش‌های تخصصی مانند اکوکاردیوگرافی بسیار حیاتی است. درمان‌های موثر شامل اصلاح سبک زندگی، کنترل عوامل خطر (مانند فشار خون و دیابت) و استفاده از داروهای مناسب می‌شود. با مراقبت‌های به موقع و درمان مناسب، می‌توان کیفیت زندگی بیماران را بهبود داد و از پیشرفت بیماری جلوگیری کرد.

برای بهترین نتیجه، مراجعه به مراکز تخصصی قلب مانند کلینیک ویستان و پیگیری منظم درمان اهمیت بالایی دارد. حفظ سلامت قلب با تغییرات ساده در سبک زندگی و درمان صحیح، امکان‌ پذیر است.